پله برقی فقط یک راه ارتباطی بین دو طبقه به نظر می‌رسد؛ اما در طراحی حرفه‌ای، هر میلی‌متر آن روی ایمنی، راحتی و زیبایی فضا تأثیر می‌گذارد. وقتی معمار یا کارفرما در حال طراحی مجتمع است، اگر ابعاد پله برقی را از ابتدا درست در نظر نگیرد، بعداً با مشکل کمبود فضا، شیب نامناسب یا حتی رد شدن طرح در نظام مهندسی روبه‌رو می‌شود. در کیهان گستر مانا، ما این چالش را هر روز در پروژه‌های واقعی می‌بینیم و دقیقاً می‌دانیم محاسبه درست طول، عرض و ارتفاع چقدر حیاتی است.

در ادامه، قدم‌به‌قدم سراغ محاسبات پله برقی می‌رویم؛ از استانداردها و فرمول‌ها تا نکات کاربردی برای مجتمع‌های تجاری و پلان معماری.

اهمیت ابعاد پله برقی در مجتمع تجاری

قبل از ورود به عدد و رقم، باید ببینیم چرا اصلاً بحث ابعاد پله برقی در مجتمع تجاری این‌قدر حساس است. در مجتمع‌های شلوغ، پله برقی فقط یک تجهیز مکانیکی نیست؛ گلوگاه اصلی گردش مشتریان است. اگر ابعاد کوچک باشد، صف و تجمع ایجاد می‌شود و اگر خیلی بزرگ و اشتباه جانمایی شود، هم فضا هدر می‌رود و هم هزینه ساخت بالا می‌رود.

در فضاهای تجاری، پله برقی در پلان باید طوری جانمایی شود که هم دید خوب به ویترین‌ها بدهد، هم مسیر حرکت افراد را روان کند. اینجا است که ابعاد پله برقی در پلان و هماهنگی آن با عرض راهروها، محل آسانسورها و خروجی‌ها اهمیت پیدا می‌کند.

عرض پله برقی؛ استانداردها و انتخاب درست

قبل از هر چیز، طراح باید تکلیف خود را با عرض پله برقی روشن کند. عرض پله، مستقیماً روی ظرفیت عبور و راحتی استفاده تأثیر دارد. استانداردهای رایج دنیا معمولاً سه عرض اصلی برای ابعاد استاندارد پله برقی تعریف می‌کنند:

• ۶۰۰ میلی‌متر (مناسب فضاهای کم‌تردد)
• ۸۰۰ میلی‌متر (رایج در مجتمع‌های تجاری)
• ۱۰۰۰ میلی‌متر (مناسب فضاهای فوق‌العاده پرتردد مثل مترو و فرودگاه)

در بیشتر پروژه‌های تجاری، عرض ۸۰۰ میلی‌متر انتخاب می‌شود؛ چون تعادل خوبی بین ظرفیت عبور و اشغال فضا ایجاد می‌کند. البته در محاسبه پله برقی فقط عرض کف پله مطرح نیست؛ عرض سازه (ترَس) و فضاهای جانبی برای دسترسی، دستگیره‌ها و نرده‌ها هم باید در نظر گرفته شود تا در نهایت، پله برقی در پلان واقعی ساختمان جا شود.

محاسبه پله برقی

طول پله برقی و فرمول محاسبه

بعد از عرض، مهم‌ترین بخش، طول پله برقی است. طول واقعی دستگاه به سه عامل بستگی دارد: ارتفاع، زاویه شیب و فضا در پلان. معمولاً زاویه شیب پله برقی ۳۰ یا ۳۵ درجه در نظر گرفته می‌شود.

برای فرمول محاسبه طول پله برقی، کافی است ارتفاع خالص بین دو تراز و زاویه را داشته باشیم. فرمول به‌صورت ساده:

که در آن:

• : طول پله برقی
• : ارتفاع پله برقی (اختلاف تراز دو طبقه)
• : زاویه شیب (معمولاً ۳۰° یا ۳۵°)

فرمول عامیانه:

طول پله برقی = ارتفاع * 2

تعداد پله ≈ طول پله برقی ÷ 0.4

این همان چیزی است که در عمل به‌عنوان نحوه محاسبه طول پله برقی از آن استفاده می‌کنیم. وقتی فضای افقی محدود باشد، گاهی زاویه را ۳۵ درجه انتخاب می‌کنند تا طول پله برقی در پلان کوتاه‌تر شود؛ اما باید دقت کرد که شیب تندتر، احساس ناامنی برخی کاربران را بیشتر می‌کند.

محاسبه ارتفاع پله برقی و ارتباط آن با پلان

قبل از اینکه طول را حساب کنیم، باید محاسبه ارتفاع پله برقی را انجام دهیم. ارتفاع، همان اختلاف تراز نهایی تمام‌شده دو طبقه است؛ از کف تمام‌شده طبقه پایین تا کف تمام‌شده طبقه بالا، با در نظر گرفتن پوشش کف.

در نقشه‌های معماری، این مقدار معمولاً با کد ارتفاعی مشخص می‌شود. در محاسبات پله برقی، اگر حتی چند سانتی‌متر این عدد اشتباه در نظر گرفته شود، دستگاه در محل اجرا یا خیلی زود تمام می‌شود یا به تراز مورد نظر نمی‌رسد. بنابراین، قبل از هر چیز، باید ارتفاع خالص را از نقشه سازه و معماری چک کرد و بعد سراغ محاسبه طول پله برقی رفت.

ابعاد پله برقی در پلان و نکات اجرایی

وقتی درباره ابعاد پله برقی در پلان صحبت می‌کنیم، منظور فقط یک خط مورب نیست؛ ترکیبی از طول، عرض، فضای پاگردها و ارتفاع آزاد بالای سر است. در طراحی حرفه‌ای، قبل از نهایی شدن پلان، پله برقی در پلان با مقیاس دقیق ترسیم می‌شود تا:

• تداخل با تیرها و داکت‌های تأسیساتی نداشته باشد.
• فضای کافی برای تجمع و انتظار در پاگردهای بالا و پایین فراهم شود.
• مسیرهای فرار و دسترسی به آسانسورها مسدود نشود.

در مجتمع‌های تجاری، معمولاً در کنار هر پله برقی، فضاهایی برای مکث، دید به فروشگاه‌ها و حتی مبلمان شهری (نیمکت، استند تبلیغاتی) در نظر گرفته می‌شود. اگر از ابتدا ابعاد پله برقی اشتباه لحاظ شود، بعداً برای اصلاح این فضاها باید هزینه زیادی صرف بازطراحی شود.

ابعاد استاندارد پله برقی

جمع‌بندی؛ چرا بهتر است محاسبات پله برقی را به متخصص بسپاریم؟

همان‌طور که دیدید، طراحی و انتخاب ابعاد پله برقی فقط انتخاب یک دستگاه از کاتالوگ نیست. باید عرض پله برقی، طول پله برقی، ارتفاع پله برقی، زاویه، فضاهای پاگرد و ده‌ها جزئیات اجرایی دیگر با هم هماهنگ شوند تا سیستم هم ایمن باشد، هم راحت و هم از نظر اقتصادی به‌صرفه.

اگر در حال طراحی مجتمع تجاری، اداری یا هر پروژه چندطبقه هستید و می‌خواهید محاسبه پله برقی و انتخاب دستگاه بدون خطای محاسباتی انجام شود، بهترین کار این است که قبل از نهایی کردن نقشه‌ها، با یک تیم متخصص مشورت کنید تا ابعاد پله برقی از همان روز اول درست در پلان شما بنشیند.

مطالب مرتبط:

1. اجزای پله برقی
2. حداکثر شیب پله برقی
3. سرویس و نگهداری پله برقی
4. پله برقی چگونه کار میکند
5. چک لیست آهن کشی آسانسور
6. آسانسورهای شیشه ای