در بسیاری از پروژه‌ها، بحث طراحی و اجرای موتورخانه آسانسور روی بام، همیشه در لحظه آخر و بعد از چیدمان سازه و تاسیسات مطرح می‌شود؛ همین موضوع بعداً دردسرهای جدی برای معمار، مجری و مالک ایجاد می‌کند. در حالی‌که اگر از ابتدا جای اتاقک، ابعاد و ارتفاع درست آن دیده شود، هم نصب آسانسور راحت‌تر پیش می‌رود و هم در تست استاندارد، مشکل خاصی پیش نمی‌آید.

در این مطلب سعی می‌کنیم به زبان ساده توضیح دهیم اتاقک آسانسور در پشت بام چه نقشی دارد، ابعاد و ارتفاع آن حدوداً چقدر است و در اجرا باید حواس‌تان به چه نکاتی باشد.

نقش اتاقک موتورخانه روی بام و ارتباط آن با چاه آسانسور

قبل از این‌که سراغ عدد و رقم برویم، باید بدانیم این فضا دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد. اتاقک موتورخانه در بالای چاه، محل استقرار موتور، تابلو فرمان، فلکه‌ها و دسترسی سرویس‌کار است. اگر این فضا درست طراحی نشود، حتی با بهترین تجهیزات هم در سرویس و نگهداری دچار مشکل می‌شوید.

برای همین، هنگام طراحی اتاقک آسانسور در بام باید به این موارد توجه شود:

• دسترسی ایمن سرویس‌کار به دستگاه و فلکه‌ها
• امکان مانور برای تعویض قطعات سنگین (مثلاً موتور)
• تهویه و عایق‌بندی مناسب برای حفاظت تجهیزات الکتریکی
• هماهنگی سازه‌ای با دیوار برشی یا اسکلت اصلی ساختمان

ارتفاع اتاقک آسانسور در بام

ابعاد اتاقک اسانسور در بام؛ چه فضاهایی واقعاً لازم است؟

ابعاد این فضا کاملاً وابسته به نوع آسانسور، ظرفیت و نحوه جانمایی تجهیزات است، اما می‌توان چند قاعده کلی را برای راهنمایی معمار و کارفرما مطرح کرد. مهم‌ترین نکته این است که ابعاد اتاقک اسانسور در بام فقط یک اتاق کوچک برای قرار دادن موتور نیست؛ بلکه باید فضای کار و حرکت تکنسین نیز دیده شود.

به‌صورت تجربی در بسیاری از پروژه‌های مسکونی ۴ تا ۸ نفره:

• عرض اتاقک معمولاً کمی بزرگ‌تر از عرض چاه در نظر گرفته می‌شود تا فضا برای شاسی موتور و عبور کابل‌ها وجود داشته باشد.
• عمق اتاقک باید طوری باشد که پشت موتور و جلوی آن حداقل فضای ایستادن و کارکردن ایمن فراهم شود.
• برای تابلو فرمان، بهتر است یک دیوار جانبی تمیز و قابل دسترس بدون شلوغی کابل‌ها در نظر گرفته شود.

هرچقدر در مرحله طراحی، نقشه اتاقک با جزئیات (جانمایی موتور، تابلو، درِ ورودی و مسیر عبور) بررسی شود، در زمان نصب و تست استاندارد، مشکلات کم‌تری خواهید داشت.

ارتفاع اتاقک آسانسور در بام؛ فقط یک عدد نیست

ارتفاع اتاقک فقط به قد سرویس‌کار ربط ندارد؛ این ارتفاع باید هم نیازهای فنی آسانسور و هم الزامات استاندارد را پوشش دهد. وقتی درباره ارتفاع اتاقک آسانسور در بام صحبت می‌کنیم، در واقع سه چیز را همزمان در نظر می‌گیریم: فضای حرکت کابل‌ها و فلکه‌ها، فاصله ایمن بالای سقف کابین (اورهد) و امکان کار ایمن تعمیرکار.

چند نکته مهم هنگام تعیین ارتفاع:

• باید فضای کافی بالای سقف کابین، طبق استاندارد، برای توقف اضطراری و حضور سرویس‌کار وجود داشته باشد.
• مسیر حرکت سیم‌بکسل‌ها، گاورنر و فلکه‌ها نباید به سقف یا دیوار اتاقک نزدیک شود؛ این فاصله در نقشه‌های اجرایی مشخص می‌شود.
• درِ ورود به اتاقک باید در ارتفاع و جانمایی مناسب باشد؛ نه خیلی پایین و خطرناک، نه آن‌قدر بالا که دسترسی را سخت کند.

در پروژه‌های حرفه‌ای، ارتفاع دقیق این فضا بعد از مشخص شدن نوع موتور، سرعت آسانسور و جزئیات چاه، توسط طراح آسانسور تعیین می‌شود و نباید صرفاً «چشمی» یا فقط بر اساس تجربه بنّا در نظر گرفته شود.

رابطه ابعاد و ارتفاع با سازه و معماری بام

وقتی صحبت از اتاقک آسانسور در پشت بام می‌شود، باید بین سه تیم هماهنگی کامل وجود داشته باشد: معماری، سازه و طراح آسانسور. اگر این هماهنگی انجام نشود، در اجرا با مشکلاتی مثل جابه‌جایی جان‌پناه، بالا آمدن بیش از حد حجم اتاقک یا تداخل با تجهیزاتی مثل چیلر و داکت‌ها روبه‌رو می‌شوید.

چند خطای رایج که بهتر است از آن‌ها پرهیز شود:

• طراحی اتاقک خیلی کوچک، بدون در نظر گرفتن فضای سرویس و تعویض موتور
• هم‌پوشانی اتاقک با خرپشته راه‌پله یا اتاق تاسیسات دیگر
• نادیده‌گرفتن وزن موتورخانه و انتقال بار آن روی تیرها و ستون‌ها
• نداشتن دیتیل عایق‌کاری و درزگیری، که باعث نفوذ رطوبت به تجهیزات می‌شود

در شرکت‌هایی مثل کیهان گستر مانا، معمولاً در همان فاز طراحی، نقشه اتاقک با جزئیات (سکشن، برش، و پلان) در کنار معمار نهایی می‌شود تا در مرحله اسکلت و سقف بام، هیچ تغییریِ پرهزینه‌ای لازم نباشد.

اتاقک آسانسور در بام

جمع‌بندی؛ اتاقک موتورخانه را از همان روز اول جدی بگیرید

اگر بخواهیم جمع‌بندی کنیم، طراحی و اجرای اتاقک آسانسور در پشت بام جزو بخش‌هایی است که مستقیماً روی ایمنی، عمر مفید تجهیزات و حتی گرفتن تاییدیه استاندارد اثر می‌گذارد. انتخاب درست ابعاد، توجه به ابعاد اتاقک اسانسور در بام، و تعریف صحیح ارتفاع اتاقک آسانسور در بام باید بر اساس محاسبات فنی و نقشه‌های دقیق انجام شود، نه صرفاً بر اساس تجربه کارگاهی.

اگر در پروژه خود نیاز دارید ابعاد و جزئیات اتاقک را متناسب با نوع آسانسور، ظرفیت، تعداد طبقات و محدودیت‌های معماری تعیین کنید، بهترین کار این است که از همان ابتدا از یک تیم متخصص طراحی، نصب آسانسور و بازسازی آسانسور کمک بگیرید. کیهان گستر مانا می‌تواند از مرحله مشاوره و طراحی تا اجرا و اخذ استاندارد، کنار شما باشد تا اتاقک موتورخانه به‌جای تبدیل‌شدن به یک مشکل روی بام، به نقطه قوت سیستم آسانسور ساختمان شما تبدیل شود.

مطالب مرتبط:

1. سرویس دوره ای آسانسور
2. تعمیرات آسانسور شبانه روزی
3. هزینه سرویس آسانسور
4. چک لیست سرویس آسانسور
5. تعمیرات موتور آسانسور
6. هزینه تعمیر آسانسور با مالک است یا مستاجر