سنسور آسانسور نقش حیاتی در تضمین ایمنی، کارایی و راحتی مسافران ایفا می‌کنند. این دستگاه‌ها با جمع‌آوری و ارسال اطلاعات به سیستم کنترل، عملکرد بهینه آسانسور را ممکن می‌سازند. در ادامه به بررسی جامع انواع سنسور در آسانسور و کاربردهای آن‌ها می‌پردازیم.

1.سنسورهای طبقه (الکتروسیگنال‌ها)

سنسور آسانسور طبقه، که به آن‌ها الکتروسیگنال‌ها نیز گفته می‌شود، از اجزای حیاتی در سیستم‌های آسانسور هستند. این سنسورها با تشخیص موقعیت دقیق کابین نسبت به طبقات، اطلاعات لازم را به تابلو فرمان ارسال می‌کنند تا آسانسور در طبقه مورد نظر متوقف شود.

نحوه عملکرد سنسورهای طبقه

سنسورهای طبقه معمولاً از حسگرهای مغناطیسی تشکیل شده‌اند که در نزدیکی ریل‌های راهنمای آسانسور نصب می‌شوند. در هر طبقه، آهنرباهایی بر روی ریل‌ها قرار می‌گیرند. هنگامی که کابین آسانسور به طبقه‌ای می‌رسد، سنسور با تشخیص میدان مغناطیسی آهنربا، سیگنالی به تابلو فرمان ارسال می‌کند. این سیگنال نشان‌دهنده موقعیت دقیق کابین است و باعث توقف آن در سطح هم‌تراز با طبقه می‌شود.

اهمیت سنسورهای طبقه در ایمنی آسانسور

عملکرد صحیح سنسورهای طبقه برای توقف دقیق کابین در هر طبقه ضروری است. هرگونه نقص در این سنسورها می‌تواند منجر به عدم توقف دقیق کابین و ایجاد خطر برای مسافران شود. بنابراین، نگهداری و بررسی دوره‌ای این سنسورها برای تضمین ایمنی و کارایی آسانسور اهمیت بالایی دارد.

حتما مشاهده کنید: آموزش عیب یابی آسانسور

سنسورهای مادون قرمز

2.سنسورهای مادون قرمز (فتوسل‌ها)

سنسورهای مادون قرمز، که به‌عنوان فتوسل‌ها یا چشمی‌های آسانسور نیز شناخته می‌شوند، از اجزای حیاتی سیستم ایمنی آسانسورها هستند. این سنسورها با تشخیص موانع در مسیر درب، از برخورد درب با افراد یا اشیاء جلوگیری کرده و ایمنی مسافران را تضمین می‌کنند.

نحوه عملکرد سنسورهای مادون قرمز (فتوسل‌ها)

فتوسل‌ها از دو بخش اصلی تشکیل شده‌اند: فرستنده و گیرنده. فرستنده، پرتوهای نوری مادون قرمز را به سمت گیرنده ارسال می‌کند. در صورت عدم وجود مانع، این پرتوها به‌طور مستقیم به گیرنده می‌رسند. اما حضور هرگونه مانع در مسیر، باعث قطع یا تضعیف پرتوها شده و گیرنده سیگنالی مبنی بر وجود مانع به سیستم کنترل آسانسور ارسال می‌کند. در نتیجه، درب آسانسور بسته نمی‌شود یا در صورت بسته شدن، بلافاصله متوقف شده و باز می‌گردد.

مزایای استفاده از سنسورهای مادون قرمز (فتوسل‌ها)

• افزایش ایمنی: با تشخیص سریع موانع، از برخورد درب با افراد یا اشیاء جلوگیری می‌کنند و خطرات احتمالی را کاهش می‌دهند.
• افزایش طول عمر درب‌ها: جلوگیری از برخوردهای مکرر، سایش و خرابی مکانیزم درب را کاهش داده و به افزایش عمر مفید آن کمک می‌کند.
• بهبود تجربه کاربری: با عملکرد روان و بدون وقفه درب‌ها، راحتی و رضایت مسافران افزایش می‌یابد.

سنسورهای وزن

3.سنسورهای وزن (اورلود)

سنسورهای وزن، که به‌عنوان اورلود (Overload) نیز شناخته می‌شوند، از اجزای حیاتی در سیستم‌های آسانسور هستند. این سنسورها با اندازه‌گیری دقیق وزن کابین، نقش مهمی در تضمین ایمنی و عملکرد بهینه آسانسور ایفا می‌کنند.

نحوه عملکرد سنسورهای وزن (اورلود)

سنسورهای وزن با استفاده از لودسل‌ها (Load Cells) وزن بار داخل کابین را اندازه‌گیری می‌کنند. لودسل‌ها تجهیزاتی هستند که تغییرات وزن را به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل می‌کنند. در صورت تجاوز وزن از حد مجاز، سنسور اورلود سیگنالی به تابلو فرمان ارسال کرده و از حرکت آسانسور جلوگیری می‌کند تا از خطرات احتمالی پیشگیری شود.

مزایای استفاده از سنسورهای وزن (اورلود)

• افزایش ایمنی: با جلوگیری از حرکت آسانسور در صورت وجود اضافه‌بار، از وقوع حوادث ناگوار جلوگیری می‌کنند.
• حفظ سلامت تجهیزات: جلوگیری از تحمل بار اضافی توسط موتور و سایر اجزای مکانیکی، عمر مفید آسانسور را افزایش می‌دهد.
• رعایت استانداردها: نصب سنسورهای اورلود مطابق با استانداردهای بین‌المللی برای تمامی آسانسورها الزامی است.

حتما مشاهده کنید: استاندارد آسانسور در ساختمان

سنسورهای سرعت

4.سنسورهای سرعت (انکودرها)

سنسورهای سرعت، که به آن‌ها انکودر (Encoder) نیز گفته می‌شود، از اجزای حیاتی در سیستم‌های کنترل آسانسور هستند. این دستگاه‌ها با اندازه‌گیری دقیق سرعت و موقعیت کابین، به بهبود عملکرد، ایمنی و راحتی مسافران کمک می‌کنند.

نحوه عملکرد انکودرها

انکودرها دستگاه‌های الکترومکانیکی هستند که حرکت مکانیکی را به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل می‌کنند. در آسانسورها، انکودر معمولاً به موتور اصلی یا شفت متصل می‌شود و با چرخش آن، سیگنال‌هایی تولید می‌کند که نشان‌دهنده سرعت و موقعیت کابین است. این اطلاعات به سیستم کنترل آسانسور ارسال می‌شود تا حرکت کابین به‌طور دقیق مدیریت شود.

کاربردهای انکودر در آسانسور

• کنترل سرعت کابین: انکودرها با ارائه اطلاعات لحظه‌ای از سرعت کابین، به سیستم کنترل کمک می‌کنند تا شتاب و کاهش سرعت را به‌طور دقیق تنظیم کند، که این امر به حرکت نرم و ایمن کابین منجر می‌شود.
• تعیین موقعیت دقیق کابین: با استفاده از انکودرها، سیستم کنترل می‌تواند موقعیت دقیق کابین را تشخیص داده و توقف‌های دقیق در طبقات مختلف را تضمین کند.
• افزایش ایمنی: در صورت بروز هرگونه ناهنجاری در سرعت یا موقعیت کابین، انکودرها اطلاعات لازم را به سیستم کنترل ارسال می‌کنند تا اقدامات لازم برای جلوگیری از حوادث انجام شود.

سنسورهای تراز

5.سنسورهای تراز (Leveling Sensors)

سنسورهای تراز، که به‌عنوان سنسورهای هم‌سطح‌کننده نیز شناخته می‌شوند، از اجزای حیاتی در سیستم‌های آسانسور هستند. این سنسورها اطمینان حاصل می‌کنند که کف کابین دقیقاً هم‌سطح با کف طبقه قرار گیرد تا مسافران به‌راحتی و بدون خطر وارد یا خارج شوند.

نحوه عملکرد سنسورهای تراز

سنسورهای تراز با تشخیص موقعیت دقیق کابین نسبت به سطح طبقه، اطلاعات لازم را به سیستم کنترل آسانسور ارسال می‌کنند. در صورت وجود اختلاف سطح، سیستم کنترل با استفاده از این اطلاعات، کابین را به‌طور دقیق تنظیم می‌کند تا هم‌سطح با طبقه مورد نظر قرار گیرد. این فرآیند به‌ویژه در هنگام توقف کابین در طبقات اهمیت دارد، زیرا هرگونه اختلاف سطح می‌تواند منجر به خطرات جدی برای مسافران شود.

اهمیت سنسورهای تراز در ایمنی آسانسور

عملکرد صحیح سنسور آسانسور تراز برای جلوگیری از حوادث ناشی از اختلاف سطح بین کابین و طبقه ضروری است. عدم تراز مناسب می‌تواند منجر به لغزش، سقوط یا برخورد مسافران شود. بنابراین، نگهداری و بررسی دوره‌ای این سنسورها برای تضمین ایمنی و کارایی آسانسور اهمیت بالایی دارد.

حتما مشاهده کنید: قوانین استاندارد آسانسور

سنسورهای جریان

6.سنسورهای جریان (Current Sensors)

سنسورهای جریان، که به‌عنوان سنسورهای مغناطیسی نیز شناخته می‌شوند، نقش مهمی در نظارت و کنترل عملکرد موتور آسانسور ایفا می‌کنند. این سنسورها با اندازه‌گیری جریان الکتریکی عبوری از موتور، اطلاعات حیاتی را برای سیستم کنترل فراهم می‌کنند تا عملکرد بهینه و ایمنی آسانسور تضمین شود.

نحوه عملکرد سنسورهای جریان

سنسورهای جریان با تشخیص و اندازه‌گیری جریان الکتریکی عبوری از مدارهای موتور، سیگنال‌های الکتریکی متناسب با میزان جریان تولید می‌کنند. این سیگنال‌ها به سیستم کنترل آسانسور ارسال می‌شوند تا وضعیت عملکرد موتور مورد ارزیابی قرار گیرد. در صورت بروز هرگونه ناهنجاری، مانند افزایش غیرمجاز جریان که می‌تواند نشان‌دهنده اضافه‌بار یا مشکلات فنی باشد، سیستم کنترل اقدامات لازم را برای جلوگیری از آسیب به تجهیزات و اطمینان از ایمنی مسافران انجام می‌دهد.

کاربردهای سنسورهای جریان در آسانسور

• نظارت بر عملکرد موتور: سنسورهای جریان با اندازه‌گیری جریان مصرفی موتور، به تشخیص وضعیت عملکرد آن کمک می‌کنند و امکان شناسایی مشکلاتی مانند اضافه‌بار یا نقص فنی را فراهم می‌سازند.
• افزایش ایمنی: در صورت تشخیص جریان غیرعادی، سنسورها می‌توانند سیگنال‌های هشدار به سیستم کنترل ارسال کنند تا از وقوع حوادث جلوگیری شود.
• بهبود کارایی سیستم: با ارائه اطلاعات دقیق از مصرف جریان، امکان بهینه‌سازی عملکرد موتور و کاهش مصرف انرژی فراهم می‌شود.

سنسورهای اثر هال

7.سنسورهای اثر هال (Hall Effect Sensors)

سنسورهای اثر هال دستگاه‌هایی هستند که با تشخیص میدان‌های مغناطیسی، اطلاعات مهمی را در سیستم‌های آسانسور فراهم می‌کنند. این سنسورها با استفاده از پدیده‌ای به نام “اثر هال” کار می‌کنند که در آن، زمانی که یک جریان الکتریکی از ماده‌ای عبور می‌کند و هم‌زمان یک میدان مغناطیسی عمود بر جریان وجود دارد، ولتاژی در جهت عمود بر هر دو ایجاد می‌شود.

نحوه عملکرد سنسورهای اثر هال

سنسورهای اثر هال از مواد نیمه‌رسانا تشکیل شده‌اند که جریان الکتریکی از آن‌ها عبور می‌کند. هنگامی که این سنسورها در معرض یک میدان مغناطیسی قرار می‌گیرند، نیرویی به حامل‌های بار در داخل ماده وارد می‌شود که باعث تجمع آن‌ها در یک سمت می‌شود. این تجمع بارها منجر به ایجاد ولتاژی می‌شود که به آن ولتاژ هال می‌گویند. این ولتاژ متناسب با شدت میدان مغناطیسی است و می‌تواند برای تشخیص حضور یا عدم حضور میدان مغناطیسی و اندازه‌گیری شدت آن استفاده شود.

کاربردهای سنسورهای اثر هال در آسانسور

• تشخیص موقعیت کابین: سنسورهای اثر هال می‌توانند برای تعیین موقعیت دقیق کابین آسانسور نسبت به طبقات استفاده شوند. با نصب آهنرباهایی در نقاط مشخصی از شفت آسانسور و قرار دادن سنسورهای اثر هال در کابین، می‌توان موقعیت کابین را با دقت بالا تشخیص داد.
• کنترل سرعت موتور: در برخی از آسانسورها، سنسورهای اثر هال برای اندازه‌گیری سرعت چرخش موتور استفاده می‌شوند. این اطلاعات به سیستم کنترل کمک می‌کند تا سرعت حرکت کابین را به‌طور دقیق تنظیم کند.
• تشخیص اضافه‌بار: سنسورهای اثر هال می‌توانند در سیستم‌های تشخیص اضافه‌بار به کار روند. با اندازه‌گیری تغییرات میدان مغناطیسی ناشی از وزن کابین، می‌توان تشخیص داد که آیا بار کابین از حد مجاز فراتر رفته است یا خیر.

سوئیچ‌های محدودکننده

8.سوئیچ‌های محدودکننده (Limit Switches)

سوئیچ‌های محدودکننده، که به آن‌ها لیمیت سوئیچ یا شالتر نیز گفته می‌شود، از اجزای حیاتی در سیستم‌های ایمنی آسانسور هستند. این سوئیچ‌ها با تعیین محدوده حرکت کابین، از برخورد آن به سقف یا کف چاه آسانسور جلوگیری کرده و ایمنی مسافران را تضمین می‌کنند.

نحوه عملکرد سوئیچ‌های محدودکننده

لیمیت سوئیچ‌ها به‌عنوان کلیدهای قطع و وصل عمل می‌کنند که در نقاط انتهایی مسیر حرکت کابین نصب می‌شوند. هنگامی که کابین به این نقاط می‌رسد، اهرم یا مکانیزم تحریک‌کننده سوئیچ را فعال می‌کند و باعث قطع جریان برق موتور می‌شود. این عمل از ادامه حرکت کابین و برخورد آن به انتهای چاه جلوگیری می‌کند.

اهمیت سوئیچ‌های محدودکننده در ایمنی آسانسور

سوئیچ‌های محدودکننده با جلوگیری از حرکت بیش‌ازحد کابین، نقش مهمی در جلوگیری از حوادث ناگوار ایفا می‌کنند. در صورت نقص در سیستم کنترل یا اشتباه در عملکرد، این سوئیچ‌ها به‌عنوان یک لایه ایمنی اضافی عمل کرده و از برخورد کابین به انتهای چاه یا سقف جلوگیری می‌کنند.

نتیجه گیری

سنسور آسانسور با ارائه اطلاعات حیاتی به سیستم کنترل، نقش مهمی در بهبود ایمنی، کارایی و راحتی مسافران ایفا می‌کنند. سنسورهای طبقه، مادون قرمز، وزن، سرعت، تراز، جریان، اثر هال و سوئیچ‌های محدودکننده هر یک وظایف خاصی در تضمین عملکرد بهینه آسانسور دارند. انتخاب، نصب و نگهداری صحیح این سنسورها برای عملکرد بهینه و ایمنی آسانسور ضروری است. با توجه به اهمیت هر یک از این سنسورها در سیستم آسانسور، توصیه می‌شود که در مراحل طراحی، نصب و نگهداری، دقت و توجه ویژه‌ای به انتخاب و عملکرد آن‌ها معطوف شود تا ضمن افزایش ایمنی، کارایی و طول عمر سیستم نیز بهبود یابد.

مطالب مرتبط:

• سرویس و نگهداری ماهیانه آسانسور
• شرکت سرویس آسانسور
• هزینه تعمیر برد آسانسور
• قانون تقسیم هزینه آسانسور