در نگاه اول، پله برقی فقط یک راه‌پله متحرک به‌نظر می‌رسد؛ سیستمی که مردم را بدون زحمت بین طبقات جابه‌جا می‌کند. اما پشت این حرکت نرم و مداوم، مجموعه‌ای از قطعات پله برقی با طراحی دقیق و هماهنگی کامل کار می‌کنند. اگر یکی از این قطعات درست عمل نکند، کل سیستم دچار اختلال می‌شود و امنیت کاربران به خطر می‌افتد.

برای مدیران ساختمان، مراکز تجاری و حتی مهندسانی که روی انتخاب، نصب یا سرویس پله برقی کار می‌کنند، شناخت اجزای پله برقی کمک می‌کند تصمیم‌های دقیق‌تری بگیرند و درک بهتری از اهمیت سرویس و نگهداری منظم داشته باشند. در ادامه، مهم‌ترین بخش‌ها و کاربرد هر کدام را به زبان ساده مرور می‌کنیم.

1. شاسی و سازه اصلی؛ ستون فقرات پله برقی

قبل از ورود به قطعات متحرک، باید از جایی شروع کنیم که همه چیز روی آن سوار می‌شود. شاسی یا ترِس (Truss) همان چارچوب فلزی بزرگی است که بین دو طبقه نصب می‌شود و تمام قطعات پله برقی روی آن قرار می‌گیرند. اگر این سازه درست طراحی و نصب نشود، هیچ کدام از قطعات دیگر نمی‌توانند ایمن و پایدار کار کنند.

نقش شاسی در استحکام و ایمنی

شاسی وظیفه تحمل وزن کل پله برقی، وزن مسافران و نیروهای دینامیکی ناشی از حرکت را بر عهده دارد.

• از پروفیل‌ها و مقاطع فولادی مقاوم ساخته می‌شود.
• باید کاملاً تراز و مطابق نقشه‌های سازه‌ای نصب شود.
• هرگونه خمش یا نشست، به مرور باعث لرزش و صدای اضافه در سیستم می‌شود.

قطعات پله برقی

2. سیستم محرکه؛ قلب تپنده پله برقی

بعد از سازه، مهم‌ترین بخش هر پله برقی، سیستم محرکه آن است. اینجا همان جایی است که انرژی الکتریکی به حرکت مکانیکی تبدیل می‌شود و پله‌ها و دستگیره‌ها به گردش درمی‌آیند.

موتور، گیربکس و زنجیرهای انتقال حرکت

سیستم محرکه معمولاً شامل یک موتور الکتریکی سه‌فاز، گیربکس، ترمز و زنجیر یا چرخ‌دنده‌های انتقال حرکت است.

کارکرد اصلی این مجموعه:

• تنظیم سرعت حرکت پله‌ها
• راه‌اندازی نرم و توقف ایمن
• انتقال قدرت به زنجیر پله‌ها و دستگیره متحرک

کیفیت این بخش از قطعات پله برقی تأثیر مستقیم روی عمر مفید دستگاه، مصرف انرژی و میزان لرزش و صدا دارد.

3. پله‌ها، زنجیر و ریل‌ها؛ آنچه کاربر می‌بیند و روی آن قدم می‌گذارد

بخش بعدی همان چیزی است که کاربران بیشترین ارتباط را با آن دارند: خود پله‌ها. اما پشت هر پله، مجموعه‌ای از زنجیرها و ریل‌ها قرار دارد که حرکت نرم و ایمن را تضمین می‌کنند.

ساختار پله‌ها و نحوه حرکت آن‌ها

پله‌ها معمولاً از آلومینیوم یا آلیاژهای مقاوم ساخته می‌شوند و سطح آن‌ها دارای شیار است تا از لیز خوردن جلوگیری کند. هر پله روی چرخ‌هایی سوار است و این چرخ‌ها روی ریل حرکت می‌کنند.

زنجیرهای مخصوص، پله‌ها را به‌هم متصل می‌کنند و موتور، همین زنجیرها را به گردش درمی‌آورد. این بخش از اجزای پله برقی اگر درست سرویس نشود (روغن‌کاری، تنظیم کشش، تنظیم ریل‌ها)، به مرور باعث ایجاد صدای زیاد، لرزش و حتی گیرکردن پله‌ها می‌شود.

4. دستگیره متحرک و بالاستراد؛ امنیت دست‌ها و بدن کاربران

دستگیره مشکی یا رنگی که همراه با حرکت پله‌ها می‌چرخد، فقط یک تسمه ساده نیست. این دستگیره باید دقیقاً هم‌سرعت با پله‌ها حرکت کند تا تعادل کاربر حفظ شود.

هماهنگی سرعت دستگیره و پله‌ها

دستگیره از طریق سیستم اصطکاکی و رولرها به موتور متصل است.

وظایف این بخش:

• فراهم کردن تکیه‌گاه ایمن برای کاربران
• جلوگیری از عدم تعادل در زمان حرکت
• هدایت روان افراد در ابتدای ورود و انتهای خروج

بالاستراد (دیوار شیشه‌ای یا فلزی کناری) هم بخشی دیگر از قطعات پله برقی است که علاوه بر زیبایی، جلوی افتادن افراد به بیرون مسیر را می‌گیرد.

5. صفحات ورودی، شانه‌ها و کاورهای محافظ؛ نقطه اتصال پله برقی با کف ساختمان

محلی که کاربران پا روی پله برقی می‌گذارند یا از آن خارج می‌شوند، از نظر طراحی و ایمنی اهمیت زیادی دارد. کوچک‌ترین اشتباه در این ناحیه، می‌تواند منجر به گیرکردن لباس، بند کفش یا چرخ کالسکه شود.

شانه‌ها (Comb Plate) و نقش آن‌ها در ایمنی

در ابتدای ورود و انتهای خروج، صفحات شانه‌ای با دندانه‌های خاص نصب می‌شوند تا فاصله ایمن بین پله و سکو را برقرار کنند.

این ناحیه:

• باید کاملاً تمیز و بدون جسم خارجی باشد.
• بخشی از سیستم‌های ایمنی است و در صورت فشار یا گیرکردن، می‌تواند دستور توقف اضطراری را صادر کند.

کاورهای محافظ، سقف و بدنه‌های پوششی نیز گرچه ظاهراً فقط نقش ظاهری دارند، اما از دسترسی ناخواسته به قسمت‌های فنی جلوگیری می‌کنند.

قطعات پله برقی

6. سیستم‌های ایمنی و کنترل؛ مغز نظارتی پله برقی

در نهایت، همه این قطعات پله برقی بدون وجود سیستم‌های حفاظتی و کنترل هوشمند، قابل‌اعتماد نخواهند بود. در استانداردهای جدید، تعداد زیادی سنسور و کلید ایمنی روی پله برقی نصب می‌شود.

سنسورها، تابلو کنترل و حفاظت کاربران

سیستم‌های ایمنی شامل مواردی مثل:

• سنسور سرعت و کنترل لغزش زنجیر
• سنسور شکستگی یا شل شدن دستگیره
• کلیدهای توقف اضطراری در ابتدا و انتها
• حفاظت در برابر اضافه‌بار و دمای زیاد موتور

تابلو کنترل، مغز تصمیم‌گیر است که سیگنال‌ها را دریافت، وضعیت را تحلیل و در صورت بروز مشکل، دستگاه را متوقف می‌کند.

جمع‌بندی: چرا شناخت قطعات برای مالک و بهره‌بردار مهم است؟

وقتی بدانیم هر کدام از قطعات پله برقی چه نقشی دارند، اهمیت سرویس‌های دوره‌ای، استفاده از قطعات استاندارد و انتخاب شرکت متخصص برای نصب و نگهداری، خیلی واضح‌تر می‌شود. پله برقی، تجهیزی نیست که فقط یک‌بار نصب شود و برای همیشه بدون رسیدگی کار کند؛ هر کدام از قطعات پله برقی به بازبینی، تنظیم و در صورت نیاز، تعویض اصولی احتیاج دارند.

شرکت کیهان گستر مانا با تجربه در طراحی، فروش، نصب، بازسازی و نگهداری انواع پله برقی، می‌تواند از مرحله مشاوره تا اجرای کامل و سرویس دوره‌ای، کنار شما باشد تا پله برقی مجموعه‌تان سال‌ها ایمن، بی‌صدا و بدون دردسر کار کند.

مطالب مرتبط:

1. چک لیست سرویس و نگهداری پله برقی
2. آموزش سرویس پله برقی
3. خرابی پله برقی
4. خطاهای پله برقی
5. انواع ترمز پله برقی
6. انواع پله برقی ها