در هر پروژه عمرانی، سرعت و ایمنی دو عامل حیاتی‌اند. یکی از تجهیزات کلیدی برای حمل مصالح و افراد در کارگاه‌های ساختمانی، آسانسور کارگاهی است. این دستگاه کمک می‌کند کار در ارتفاع و جابه‌جایی مصالح با کمترین زمان و هزینه انجام شود، اما اگر بدون رعایت اصول ایمنی استفاده شود، می‌تواند به یکی از خطرناک‌ترین تجهیزات در پروژه تبدیل شود. در این محتوا از کیهان گستر مانا، به بررسی دقیق ایمنی آسانسور کارگاهی، چک‌لیست بازرسی و نکات حیاتی استفاده ایمن از این تجهیزات می‌پردازیم.

اهمیت رعایت ایمنی آسانسور کارگاهی

ایمنی آسانسور کارگاهی فقط یک الزام قانونی نیست، بلکه ضامن حفظ جان کارگران و سلامت تجهیزات است. طبق آمارهای ایمنی در کارگاه‌ها، بخش زیادی از حوادث ناشی از سقوط یا خرابی آسانسورهای کارگاهی به دلیل نصب نادرست، عدم سرویس منظم یا استفاده غیرمجاز از دستگاه است.

بنابراین، هر کارفرما باید پیش از بهره‌برداری از آسانسور، تمامی موارد فنی، الکتریکی و مکانیکی آن را بر اساس دستورالعمل استاندارد بررسی کند.

اجزای اصلی آسانسور کارگاهی

پیش از ورود به بحث چک‌لیست، شناخت اجزای اصلی آسانسور کمک می‌کند تا خطرات احتمالی بهتر درک شود.
اجزای اصلی عبارت‌اند از:

• دکل یا سازه‌ی نگهدارنده
• کابین یا سبد حمل مصالح
• سیستم ترمز و قفل ایمنی
• موتور و گیربکس بالابر
• سیستم برق و کنترل فرمان
• حفاظ‌ها و درب‌های ایمنی

هر یک از این قطعات در ایمنی کلی آسانسور نقش مستقیم دارند و باید به‌طور منظم بررسی شوند.

دستورالعمل ایمنی آسانسور کارگاهی

چک لیست ایمنی آسانسور کارگاهی

کارشناسان کیهان گستر مانا توصیه می‌کنند قبل از هر بار استفاده یا در فواصل زمانی مشخص، چک‌لیست زیر به‌طور کامل بررسی شود. این لیست شامل مهم‌ترین موارد ایمنی در بخش‌های مختلف است:

1. سازه و دکل آسانسور

تمامی پیچ‌ها، مهارهای فلزی، پلیت‌ها و جوش‌ها باید از نظر استحکام، عدم ترک‌خوردگی و سفتی کامل کنترل شوند تا دکل در هنگام حرکت دچار لرزش یا تغییر شکل نشود. هرگونه لق‌شدگی در اتصالات می‌تواند باعث کج‌شدن مسیر حرکت و خطر سقوط کابین گردد.

2. کابین یا سبد حمل

سالم بودن کف، دیواره‌ها، حفاظ دور کابین و عدم وجود شکستگی یا زنگ‌زدگی باید بررسی شود تا ایمنی افراد و مصالح تضمین گردد. همچنین قفل درب باید در تمام شرایط به‌درستی عمل کند و اجازه باز شدن در حین بالا یا پایین رفتن را ندهد.

3. سیستم ترمز و قفل ایمنی

ترمز اضطراری باید در مواقع قطع برق یا افزایش سرعت غیرمجاز فوراً وارد عمل شود و کابین را متوقف کند. عملکرد صحیح پاراشوت و مکانیزم قفل‌شونده از مهم‌ترین بخش‌هایی است که باید تست عملی روی آن انجام شود.

4. سیستم الکتریکی و تابلو فرمان

تمام کابل‌ها، فیوزها، کلیدها و اتصالات باید فاقد سوختگی، پارگی یا شل‌بودن باشند و مسیر زمین (ارت) نیز کاملاً سالم و فعال باشد. وجود کوچک‌ترین اتصالی یا ضعف در کابل‌کشی می‌تواند عملکرد کل آسانسور را مختل کرده و خطر برق‌گرفتگی ایجاد کند.

5. سیستم توقف در طبقات

میکروسوئیچ‌ها و سنسورهای توقف باید با دقت تست شوند تا کابین دقیقاً در تراز ایمن هر طبقه متوقف گردد. اختلال در این بخش باعث توقف ناقص کابین و ایجاد خطر برای کاربران هنگام ورود و خروج می‌شود.

6. محیط اطراف آسانسور

مسیر حرکت آسانسور باید کاملاً عاری از مصالح، داربست، ابزار یا افراد غیرمسئول باشد تا خطر برخورد کابین یا گیرکردن آن از بین برود. وجود فضای ایمن در اطراف دکل باعث کاهش احتمال آسیب‌دیدگی کارگران و تجهیزات می‌شود.

7. تابلو هشدار و تابلو ظرفیت

ظرفیت مجاز وزنی و تعداد افراد باید به‌صورت واضح و خوانا روی تابلو درج شده باشد تا اپراتور و کارگران از حد مجاز تجاوز نکنند. وجود تابلوی هشدار‌دهنده باعث جلوگیری از بارگذاری بیش‌ازحد و کاهش ریسک پارگی سیم‌بکسل یا فشار بیش‌ازحد بر سیستم می‌شود.

الزامات قانونی ایمنی آسانسور کارگاهی

بر اساس مقررات سازمان استاندارد و وزارت کار، استفاده از آسانسور کارگاهی بدون داشتن گواهی بازرسی معتبر ممنوع است. برای صدور گواهی، شرکت‌های بازرسی مجاز موظف‌اند کلیه موارد فنی را بررسی کرده و اطمینان حاصل کنند که دستگاه با ضوابط ایمنی آسانسور کارگاهی مطابقت دارد.

همچنین نصب، تعمیر و بهره‌برداری باید تنها توسط افراد دارای صلاحیت و کارت فنی انجام شود. هرگونه دست‌کاری یا استفاده خودسرانه می‌تواند مسئولیت قانونی برای کارفرما ایجاد کند.

ایمنی آسانسور کارگاهی

نکات ایمنی در حین استفاده از آسانسور کارگاهی

رعایت چند نکته ساده می‌تواند از بروز بسیاری از حوادث جلوگیری کند:

• ظرفیت مجاز دستگاه هرگز نباید تجاوز کند.
• افراد نباید در هنگام حرکت آسانسور، سر یا دست خود را از کابین خارج کنند.
• در زمان وزش باد شدید یا بارندگی، آسانسور نباید مورد استفاده قرار گیرد.
• درب کابین باید تا قبل از حرکت کاملاً بسته شود.
• هرگونه صدا یا لرزش غیرعادی باید فوراً بررسی شود.

اجرای دقیق این موارد تضمین می‌کند ایمنی آسانسور کارگاهی در بالاترین سطح حفظ شود.

سرویس و نگهداری دوره‌ای

یکی از ارکان مهم ایمنی، انجام سرویس منظم دستگاه است. سرویس دوره‌ای آسانسور شامل موارد زیر است:

• روغن‌کاری گیربکس و موتور
• کنترل سلامت سیم بکسل‌ها
• بررسی چرخ‌دنده‌ها و یاتاقان‌ها
• تست سیستم ترمز اضطراری
• بررسی برق‌کشی و اتصالات زمین

نتیجه‌گیری

در پاسخ به پرسش چگونه می‌توان از ایمنی آسانسور کارگاهی اطمینان حاصل کرد؟ باید گفت که رعایت سه اصل کلیدی — بازرسی منظم، مدارک معتبر و آموزش صحیح کاربران — اساس این اطمینان است. با اجرای دقیق چک‌لیست ایمنی، انجام سرویس‌های دوره‌ای و استفاده از قطعات استاندارد، می‌توان از بروز حوادث در کارگاه‌ها جلوگیری کرد.

شرکت کیهان گستر مانا با تیمی مجرب در زمینه نصب، سرویس و بازرسی آسانسورهای کارگاهی، تمامی خدمات ایمنی را مطابق آخرین استانداردهای ملی ارائه می‌دهد.

مطالب مرتبط:

1. تعمیر فوری آسانسور
2. هزینه سرویس آسانسور
3. چک لیست سرویس آسانسور
4. هزینه تعمیر آسانسور با مالک است یا مستاجر
5. آسانسور از بیرون ساختمان
6. قوانین جدید نصب آسانسور