وقتی آسانسور ناگهان از کار می‌افتد، تابلو خطا می‌دهد یا مدام در حالت اضطراری می‌رود، یکی از جدی‌ترین احتمال‌ها خطای کنترل فاز آسانسور است. این خطا مستقیماً به برق سه‌فاز ورودی مربوط می‌شود و اگر به موقع تشخیص و رفع نشود، هم به تابلو کنترل و درایو آسیب می‌زند و هم می‌تواند امنیت مسافران را تهدید کند. در این مطلب به زبان ساده نشانه‌ها، دلایل و راه‌حل‌های این خطا را مرور می‌کنیم.

خطای کنترل فاز چیست و چرا برای آسانسور حیاتی است؟

در هر آسانسور سه‌فاز، برق ورودی باید با ولتاژ متعادل، ترتیب فاز صحیح و بدون قطع‌شدگی تأمین شود. برد یا رله کنترل فاز، این شرایط را دائماً پایش می‌کند تا از سوختن موتور، درایو و تجهیزات قدرت جلوگیری شود. زمانی که این برد احساس کند یکی از فازها قطع است، ترتیب فاز برعکس شده یا اختلاف ولتاژ بین فازها زیاد است، بلافاصله خطای کنترل فاز آسانسور را فعال می‌کند و اجازه کار به سیستم نمی‌دهد.

به بیان ساده، اگر کنترل فاز درست کار نکند، کوچک‌ترین مشکل در شبکه برق می‌تواند به خرابی جدی موتور گیربکس، درایو یا تابلو فرمان منجر شود. به همین دلیل، هر بار که با این خطا روبه‌رو می‌شوید باید آن را جدی بگیرید، نه اینکه فقط دستگاه را ریست کنید و از کنار مشکل عبور کنید.

مراحل اصولی رفع خطای کنترل فاز آسانسور

عیب‌یابی این خطا باید با دقت و توسط تکنسین مجاز انجام شود، زیرا مستقیماً با برق سه‌فاز و تابلو قدرت آسانسور در ارتباط است. بی‌توجهی به این مراحل می‌تواند باعث آسیب جدی به تجهیزات و به خطر افتادن ایمنی شود.

1- بررسی اولیه برق ورودی سه‌فاز

در این مرحله، تکنسین با استفاده از مولتی‌متر ولتاژ هر سه فاز و ترتیب آن‌ها را کنترل می‌کند تا از سلامت فازها و تعادل ولتاژ مطمئن شود. هرگونه قطع فاز، افت ولتاژ یا جابه‌جایی ترتیب فاز باید پیش از ادامه کار برطرف شود.

2- بازدید کابل مسیر و تابلو برق اصلی ساختمان

اگر در ولتاژ ورودی مشکل مشاهده شود، کابل تغذیه آسانسور و تابلو برق اصلی ساختمان بررسی می‌شود. شل شدن اتصالات، سوختن فیوز یا ضعف کابل از دلایل رایج بروز خطای کنترل فاز در این بخش است.

3- بررسی اتصالات و تجهیزات داخل تابلو آسانسور

در این مرحله اتصالات داخلی، ترمینال‌ها، فیوزها و کنتاکتورها بازدید و در صورت نیاز سفت یا تعویض می‌شوند. اتصالات ضعیف یا داغ‌شده می‌توانند باعث قطع لحظه‌ای فاز و فعال شدن خطا شوند.

4- کنترل عملکرد و تنظیمات رله کنترل فاز

رله کنترل فاز از نظر سیم‌کشی، تنظیمات و سلامت داخلی بررسی می‌شود. در صورتی که رله عملکرد ناپایدار داشته باشد یا دچار سوختگی شده باشد، باید تعویض شود تا خطا به‌صورت پایدار رفع شود.

5- راه‌اندازی مجدد و تست عملکرد آسانسور تحت بار

پس از رفع ایراد، آسانسور چندین بار در شرایط واقعی و تحت بار کامل تست می‌شود تا از عدم بازگشت خطای کنترل فاز اطمینان حاصل شود. اگر خطا همچنان مشاهده شود، بررسی درایو یا برد اصلی تابلو ضروری خواهد بود.

نشانه‌های رایج بروز خطای کنترل فاز آسانسور

قبل از اینکه تکنسین تابلو را باز کند، خود رفتار آسانسور نشانه‌های خوبی از وجود مشکل به شما می‌دهد. یکی از واضح‌ترین علائم، توقف ناگهانی آسانسور و نرفتن به حرکت پس از ریست اولیه است. در بسیاری از مواقع، سیستم روشن می‌شود، اما کابین نه حرکت می‌کند و نه پاسخ‌گوی احضار طبقات است و روی نمایشگر تابلو خطا ثبت شده است.

در برخی پروژه‌ها گزارش می‌شود که آسانسور در ساعات خاصی از شبانه‌روز بیشتر دچار توقف می‌شود. این موضوع معمولاً به نوسان یا افت ولتاژ شبکه شهر یا ژنراتور ساختمان برمی‌گردد و در نهایت به فعال شدن خطای کنترل فاز آسانسور منجر می‌شود. همچنین ممکن است چراغ آلارم روی رله کنترل فاز روشن شود یا روی صفحه اینورتر، کد خطاهای مرتبط با فاز مانند عدم تعادل یا خطای ورودی برق دیده شود.

خطای کنترل فاز آسانسور

دلایل اصلی بروز خطای کنترل فاز در آسانسورها

برای رفع اصولی مشکل، باید منبع آن را بشناسیم. یکی از دلایل رایج، قطع‌شدن یکی از فازها در مسیر تابلو آسانسور است؛ این قطع می‌تواند به خاطر شل شدن ترمینال‌ها، کابل‌کشی ضعیف، سوختن فیوز یا حتی مشکل در تابلو برق اصلی ساختمان باشد. در چنین شرایطی، رله محافظ به‌درستی عمل کرده و خطای کنترل فاز آسانسور را فعال می‌کند تا موتور سه‌فاز با دو فاز معیوب راه‌اندازی نشود.

دلیل مهم دیگر، جابه‌جایی ترتیب فازها بعد از کار روی تابلو یا بعد از وصل مجدد برق است. اگر تکنسین برق بدون توجه به ترتیب، فازها را جابه‌جا ببندد، کنترل فاز این تغییر را تشخیص می‌دهد و برای جلوگیری از چرخش معکوس موتور، فرمان خطا صادر می‌کند. نوسان شدید ولتاژ، افت ولتاژ در زمان اوج مصرف یا ضعف کابل ورودی هم می‌تواند باعث عدم تعادل فازها و ثبت خطا شود. در برخی موارد، خود رله کنترل فاز یا برد آن دچار خرابی داخلی است و بی‌دلیل خطا می‌دهد.

پیشگیری از تکرار خطای کنترل فاز و جمع‌بندی

بهترین راه مدیریت این مشکل، پیشگیری است. اجرای سرویس و نگهداری منظم، بازدید دوره‌ای تابلو برق، سفت کردن ترمینال‌ها، کنترل دمای تابلو و اندازه‌گیری دوره‌ای ولتاژها کمک می‌کند خطای کنترل فاز آسانسور به یک اتفاق دائمی و آزاردهنده تبدیل نشود. در ساختمان‌هایی که نوسان برق زیادی دارند، استفاده از ترانس استابلایزر و تجهیزات حفاظتی تکمیلی می‌تواند فشار روی سیستم آسانسور را کم کند.

در نهایت، هر بار که با این خطا مواجه می‌شوید، آن را به چشم یک هشدار جدی از سمت سیستم ایمنی نگاه کنید، نه یک مزاحمت موقت. رسیدگی اصولی به خطای کنترل فاز، هم از تجهیزات گران‌قیمت شما محافظت می‌کند و هم امنیت مسافران را تضمین می‌کند. با سپردن سرویس و عیب‌یابی به تیم‌های متخصص، می‌توانید مطمئن باشید خطای کنترل فاز آسانسور تحت کنترل است و آسانسور ساختمان با حداقل توقف و حداکثر ایمنی در خدمت ساکنان خواهد بود.

مطالب مرتبط:

1. تعمیرات آسانسور شبانه روزی
2. سرویس دوره ای آسانسور
3. قرارداد سرویس آسانسور
4. هزینه سرویس آسانسور
5. چک لیست سرویس آسانسور
6. تعمیرات موتور آسانسور
7. هزینه تعمیر آسانسور با مالک است یا مستاجر